Bạn có thể nghĩ tắc kè chỉ là mấy con thằn lằn nhỏ dễ thương xuất hiện trong các quảng cáo bảo hiểm xe hơi. Nhưng thật ra, những loài bò sát đáng chú ý này được thiết kế theo cách khiến chúng giống như những siêu anh hùng thu nhỏ: chúng đi được lên tường và thoát hiểm bằng những cách đáng kinh ngạc.
Rụng Đuôi Rồi Mọc Lại
Nhiều loài tắc kè có một chiêu trốn thoát đáng kinh ngạc. Khi bị kẻ săn mồi chộp lấy đuôi, tắc kè không giả chết cũng chẳng tàng hình — nó thật sự buông bỏ phần đuôi. Nếu kẻ săn mồi tóm được đuôi, tắc kè co các cơ đuôi theo cách làm gãy một đốt xương đuôi, rồi chạy thoát trong khi kẻ săn mồi ở lại ôm khúc đuôi đứt rời. Đáng kinh ngạc hơn, trong vài tháng sau đó tắc kè mọc lại một cái đuôi mới hoàn chỉnh, có cả mô cơ lẫn vảy cứng.
Hãy tưởng tượng nếu ô tô có thể tự tái tạo sau tai nạn, hay điện thoại tự phục hồi sau khi vỡ. Nếu một kỹ sư chế được những cỗ máy có khả năng tái tạo như tắc kè, người đó hẳn được xem là thiên tài. Không ai cho rằng một chiếc ô tô hay điện thoại có khả năng như vậy lại là sản phẩm của tiến hóa — nó phải được thiết kế. Cũng vậy, khả năng tái tạo phần đuôi bị đứt của tắc kè phải do một Nhà thiết kế vĩ đại thiết kế nên.
Đi Trên Tường và Trần Nhà
Có lẽ còn đáng kinh ngạc hơn là khả năng đi trên tường thẳng đứng và trên trần nhà mà không cần giác hút hay chất lỏng dính. Tắc kè có 5 ngón trên mỗi bàn chân, cả 4 chân, và các ngón có thể xoay theo bất cứ hướng nào. Mỗi ngón mang hàng ngàn cấu trúc giống sợi lông gọi là “seta”. Đầu mỗi sợi seta lại chia thành những cấu trúc rất nhỏ mà các nhà khoa học gọi là “spatula” — trông như những chiếc thìa dẹt. Theo các nhà khoa học, chính những chiếc thìa tí hon này giúp tắc kè bám dính vào gần như mọi bề mặt.
Các nhà khoa học kinh ngạc trước khả năng bám dính ấy đến mức tìm cách bắt chước. Họ nghiên cứu tỉ mỉ seta và spatula của tắc kè, rồi chế ra những ống nhân tạo siêu nhỏ gọi là ống nano mô phỏng kỳ quan sinh học có thật này; từ đó họ làm ra những miếng băng dính nhỏ có thể tái sử dụng hàng chục lần. Dù các miếng băng nhân tạo này khá tốt, chính các nhà khoa học thừa nhận chúng vẫn thua xa hàng thật. Như một nhà khoa học tiến hóa nói, tắc kè có một trong những chất kết dính linh hoạt và hiệu quả nhất mà con người biết đến. Vì sao nó lại linh hoạt và hiệu quả đến vậy? Nhờ chọn lọc tự nhiên và đột biến ngẫu nhiên qua hàng triệu năm — hay nhờ Đức Chúa Trời hằng sống, Đấng tạo dựng cả thế gian, chính là bậc thầy đứng sau sinh vật này? Hãy nhớ: thiết kế chức năng phức tạp như thấy nơi con tắc kè đòi hỏi một nhà thiết kế thông minh.