Các nhà khoa học xếp loài sóc vào họ Sciuridae, bộ Gặm nhấm (Rodentia). Đúng vậy — sóc thật sự được phân loại là động vật gặm nhấm. Hơn 250 loài thuộc họ Sciuridae, gồm sóc đất, sóc cây và sóc bay.
Sóc Bay Không Bay — Nó Lượn
Sóc bay có bay thật không? Không, không bay như chim hay dơi — sóc bay lượn. Chúng có “đôi cánh” riêng để lướt từ cành này sang cành khác, cây này sang cây khác; đôi khi trông như đang lơ lửng. Sóc bay có một nếp da mềm gọi là patagium, nối và căng ra từ cổ tay đến mắt cá chân ở cả hai bên thân. Thiết kế màng da có lông hoàn hảo này cho phép sóc bay — như sóc đỏ khổng lồ của châu Á — lượn xa tới 152 mét, gần bằng hai sân bóng đá. Có người nói đã thấy những tạo vật kỳ diệu này của Đức Chúa Trời lượn còn xa hơn nữa.
Hàng ngàn năm nay con người vẫn ao ước được bay. Chúng ta nhìn vào thiên nhiên quanh mình — đặc biệt là loài chim — để lấy cảm hứng, rồi chế ra đủ loại phương tiện bay, từ máy bay đến dù có động cơ. Những năm gần đây, một số người còn táo bạo hơn, may những bộ đồ bay (wingsuit) đắt tiền để lướt hàng trăm, hàng ngàn mét trong không khí. Và nguồn cảm hứng cho những bộ đồ lượn được thiết kế kỹ đó là gì? Chắc chắn một trong những sinh vật họ thích mô phỏng nhất là sóc bay. Điều thú vị mà cũng đáng buồn là nhiều người bay bằng wingsuit đã bị thương nặng, thậm chí tử vong khi hạ cánh; trong khi sóc bay được thiết kế tốt đến mức thực hiện những cú lượn như vậy hàng ngàn lần trong đời mà hạ cánh không hề bị thương nặng. Làm sao có ai kết luận cách hợp lý rằng những con sóc bay được thiết kế hoàn hảo ấy là kết quả của thời gian và may rủi tiến hóa, còn các bản sao nhân tạo lại là công trình của những nhà thiết kế rất thông minh? Lập luận như vậy khá phi logic.
Nhanh Nhẹn và Thăng Bằng
Chỉ vì hầu hết các con sóc không phải sóc bay với chiếc patagium giống cái dù, không có nghĩa là chúng được thiết kế kém hơn. Sóc đất và sóc cây là những sinh vật tuyệt vời theo cách riêng của chúng. Bạn từng nghe câu “nhanh như mèo”; có lẽ câu “nhanh như sóc” còn đúng hơn. Sự nhanh nhạy và phản xạ của chúng thật đáng kinh ngạc: một tích tắc chúng chạy hướng này, một nano giây sau đã quay ngoắt sang hướng ngược lại, ngoằn ngoèo với tốc độ kiểu siêu anh hùng để thoát kẻ săn mồi. Vậy mà sóc có những khả năng ấy — và nhiều thứ khác nữa — ngay từ khi rời ổ mẹ lúc khoảng 10 đến 12 tuần tuổi, trong khi một diễn viên nhào lộn phải tập hàng ngàn giờ suốt nhiều năm mới đi được trên dây hay đu từ xà này sang xà kia ở độ cao 15m.
Với bàn chân và móng vuốt được thiết kế hoàn hảo, sóc cây có thể phóng lên xuống thân cây ở góc 90 độ mà không sợ ngã, và chạy vòng quanh thân cây với tốc độ chóng mặt. Ngay cả những con sóc không bay cũng nhảy từ cành này sang cành khác — kể cả những cành mảnh — và từ cây này sang cây khác, dường như chẳng bận tâm rằng mình đang ở độ cao 9–12m. Người ta thậm chí dựng cả sân vượt chướng ngại vật cho sóc chỉ để xem chúng khéo léo và phối hợp đến mức nào.
Trí Nhớ Chôn Hạt
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng: bạn từng thấy — hoặc ít nhất từng nghe — cách sóc thu nhặt các loại hạt và cất trữ để ăn sau, nhất là vào mùa đông khi thức ăn khan hiếm. Một số hạt được mang về tổ hay hang, nhưng hàng ngàn hạt khác được giấu ở hàng ngàn chỗ khác nhau trong lòng đất, rải trên vài mẫu đất. Sự sống còn của con sóc phụ thuộc vào việc tìm lại được hàng ngàn hạt chôn giấu đó. Các nhà khoa học nghiên cứu loài sóc kết luận rằng chúng có thể tìm ra vài ngàn hạt đã giấu từ nhiều tháng trước — có ước tính tỷ lệ tìm lại cao tới 80%, và 20% còn lại có thể không phải vì chúng quên, mà do những lý do chính đáng khác: có lẽ nó không cần, hoặc để dành lấy sau, hoặc các con sóc khác đã tìm thấy và ăn mất.
Hãy thử tưởng tượng bạn giấu 10.000 vật trong lòng đất và tìm lại được tới 8.000 vật vài tháng sau. Đã bao lần bạn cố ý giấu chỉ một món đồ, để rồi vài ngày sau quên mất chỗ giấu? Là người thường xuyên phải tự hỏi chìa khóa của mình đâu — đôi khi đang cầm ngay trong tay — tôi không muốn mạng sống của mình phụ thuộc vào việc tìm cho ra hàng ngàn bữa ăn đã cất giấu.
Sóc có thể là loài vật quen thuộc mà ta thường bỏ qua, nhưng chúng là những sinh vật tuyệt vời. Dù vậy, đáng kinh ngạc đến đâu thì các sinh vật này cũng chỉ hướng ta về Đấng Tạo Hóa của chúng — Đấng mới thật sự đáng kinh ngạc. Ngài là Nhà thiết kế vĩ đại của loài sóc, và loài sóc, cũng như mọi sinh vật sống có chức năng phức tạp, làm chứng cho sự vĩ đại của Đấng Tạo Hóa tuyệt vời và là Đấng duy trì sự sống cho chúng.