Ba mươi ba lần trong 1 và 2 Các Vua[1] bạn sẽ bắt gặp cụm từ “sách sử ký của các vua Y-sơ-ra-ên / Giu-đa”.[2] Mười lần trong 1 và 2 Sử Ký[3] bạn sẽ thấy cụm từ “sách của các vua Y-sơ-ra-ên / Giu-đa”.[4] Nhiều người đọc Kinh Thánh cho rằng “sách sử ký” được đề cập trong 1 và 2 Các Vua là đang tham chiếu đến 1 và 2 Sử Ký, trong khi “sách của các vua” được đề cập trong 1 và 2 Sử Ký là đang tham chiếu đến 1 và 2 Các Vua.[5] Liệu nhận định đó có chính xác không?
1. Hai Bộ Sách Không Thể Cùng Tự Dẫn Chiếu Lẫn Nhau
Trước hết, hãy xem xét vấn đề từ góc độ lý luận thông thường: Làm thế nào mà mỗi cuốn sách lại có thể cùng trích dẫn cuốn kia như thể cả hai đã cùng tồn tại từ trước? Nếu một cuốn sách được viết trước cuốn kia, thì rõ ràng cuốn sách sau chưa hề xuất hiện, và việc cuốn sách trước nhắc đến cuốn sách sau như một tài liệu đã có sẵn là điều bất khả thi về mặt thời gian.
2. Sách Sử Ký Được Viết Sau Sách Các Vua Khoảng Một Thế Kỷ
Thứ hai, các chứng cứ lịch sử và văn bản học cho thấy sách Sử Ký được viết sau sách Các Vua khoảng một thế kỷ. Biến cố lịch sử cuối cùng được ghi lại trong sách Các Vua là việc vua Giê-hô-gia-kin được phóng thích khỏi ngục vào năm thứ 37 của thời kỳ bị lưu đày ở Ba-by-lôn (2 Các Vua 25:27–30), tức vào khoảng năm 560 TCN.[6] Đây là mốc thời gian sớm nhất sách Các Vua được hoàn thành.
Mặt khác, sách Sử Ký kết thúc bằng sắc lệnh lịch sử vào năm đầu tiên của vua Si-ru xứ Ba Tư (năm 538 TCN),[7] cho phép người Do Thái trở về Giê-ru-sa-lem tái thiết Đền Thờ Đức Giê-hô-va (2 Sử Ký 36:22–23). Hơn nữa, bảng gia phả trong 1 Sử Ký kéo dài qua nhiều thế hệ hậu duệ sau thời lưu đày,[8] xác định thời điểm biên soạn Sử Ký vào khoảng năm 500 TCN hoặc muộn hơn. Thêm vào đó, nếu học giả E-xơ-ra — “người ghi chép thông thạo luật pháp Môi-se” (E-xơ-ra 7:6) — là tác giả của Sử Ký (như truyền thống Do Thái lưu truyền),[9] thì niên đại biên soạn Sử Ký là vào khoảng năm 450 TCN.[10] Vì vậy, “sách sử ký của các vua” được nhắc đến hơn 30 lần trong sách Các Vua chắc chắn không phải là 1 và 2 Sử Ký — một tác phẩm xuất hiện sau đó cả trăm năm.
3. Sự Bất Đối Xứng Về Dữ Liệu Lịch Sử Giữa Hai Sách
Thứ ba, sách Các Vua viện dẫn “sách sử ký của các vua” để tìm thêm chi tiết về nhiều sự kiện không hề được ghi chép trong 1 và 2 Sử Ký. Ví dụ, về vua Na-đáp của vương quốc phía bắc, 1 Các Vua 15:31 viết: “Các việc khác của Na-đáp, và mọi điều người đã làm, há chẳng được chép trong sách sử ký về các vua Y-sơ-ra-ên sao?” Tuy nhiên, trong 1 và 2 Sử Ký hoàn toàn không có dòng nào ghi chép về các hành động của vua Na-đáp.
Ngược lại, 1 Sử Ký 9:1 đề cập đến hệ thống gia phả đồ sộ được trích từ “sách của các vua Y-sơ-ra-ên”, trong khi sách 1 và 2 Các Vua hoàn toàn không chứa đựng hệ thống gia phả chi tiết như vậy (1 Sử Ký 1:1–8:40).
4. Các Tác Giả Được Soi Dẫn Đã Tham Khảo Nhiều Biên Niên Sử Cổ
Cuối cùng, các tác giả được soi dẫn của sách Các Vua và Sử Ký đã tham khảo nhiều nguồn biên niên sử và tài liệu lưu trữ đương thời phục vụ cho công tác ghi chép lịch sử cứu chuộc. Sách Các Vua ghi chép về sự tồn tại của “sách các việc của Sa-lô-môn” (1 Các Vua 11:41), trong khi sách Sử Ký nhắc đến “sách của tiên tri Na-than”, “lời tiên tri của A-hi-gia người Si-lô”, “khải tượng của tiên kiến Giê-đô” (2 Sử Ký 9:29), “sử ký của vua Đa-vít” (1 Sử Ký 27:24), và “sách của Giê-hu con trai Ha-na-ni” (2 Sử Ký 20:34).[11]
Việc các tác giả Kinh Thánh sử dụng và dẫn chiếu các tài liệu lịch sử ngoài quy điển là điều hoàn toàn tự nhiên. Sứ đồ Phao-lô khi được soi dẫn cũng từng trích dẫn các thi sĩ Hy Lạp để làm sáng tỏ lẽ thật (Công Vụ Các Sứ Đồ 17:28; Tít 1:12).
5. Đọc Kinh Thánh Theo Mặc Khải, Không Dựa Vào Giả Định
Thay vì đọc Kinh Thánh dựa trên những giả định cảm tính, chúng ta hãy tiếp cận Lời Chúa bằng tinh thần cẩn trọng dựa trên chính những bằng chứng mà bản văn mặc khải cung cấp. Hiểu đúng về các nguồn tư liệu lịch sử được các tác giả Các Vua và Sử Ký trích dẫn không chỉ giúp chúng ta nắm bắt mạch văn một cách chuẩn xác, mà còn trang bị cho chúng ta những luận cứ vững vàng để bẻ gãy mọi cáo buộc vô căn cứ của những người chỉ trích Kinh Thánh.
Chú Thích Cuối
[1] Sách 1 và 2 Các Vua nguyên thủy là một cuốn sách duy nhất trong Kinh Thánh Hê-bơ-rơ.
[2] Cụm từ này xuất hiện 18 lần khi đề cập đến các vua Y-sơ-ra-ên và 15 lần khi đề cập đến các vua Giu-đa.
[3] Sách 1 và 2 Sử Ký nguyên thủy là một cuốn sách duy nhất trong Kinh Thánh Hê-bơ-rơ.
[4] Cụm từ này xuất hiện 7 lần khi đề cập đến cả Y-sơ-ra-ên và Giu-đa, và 3 lần khi chỉ đề cập đến Y-sơ-ra-ên.
[5] Đây là một sự nhầm lẫn khá phổ biến ngay cả trong một số bài giảng luận đương đại.
[6] Vua Giê-hô-gia-kin bị bắt đày vào năm 597 TCN (2 Các Vua 24:8–16) và bị giam 37 năm (2 Các Vua 25:27), do đó biến cố ông được phóng thích diễn ra vào năm 560 TCN.
[7] Xem J. Barton Payne (1988), “1 & 2 Chronicles,” trong The Expositor’s Bible Commentary, Frank E. Gaebelein biên tập (Grand Rapids, MI: Zondervan), 4:304.
[8] Điển hình là dòng dõi các cháu của Xô-rô-ba-bên (1 Sử Ký 3:17–21).
[9] So sánh phần kết của 2 Sử Ký (36:22–23) và phần mở đầu của sách E-xơ-ra (1:1–4).
[10] Xem Payne, 4:304–306.
[11] Xem thêm bài khảo cứu của Apologetics Press: “Có những cuốn sách nào bị thất lạc trong Kinh Thánh không?” (2003).