1. Bối Cảnh Lịch Sử: E-xơ-ra Và Sứ Mạng Cải Cách Tôn Giáo Hậu Lưu Đày
Sau thời kỳ lưu đày tại Ba-by-lôn, dân Y-sơ-ra-ên được hồi hương theo sắc lệnh của vua Ba Tư Si-ru vào năm 536 TCN. Xô-rô-ba-bên đã dẫn đầu đợt hồi hương thứ nhất và hoàn thành việc tái thiết Đền Thờ vào năm 515 TCN (E-xơ-ra 1–6). Hơn 50 năm sau, vào năm 458 TCN, vua Ạt-ta-xét-xe cho phép thầy tế lễ kiêm học giả E-xơ-ra dẫn đầu đợt hồi hương thứ hai trở về Giê-ru-sa-lem (E-xơ-ra 7–10) (Williamson, 1985).
Sứ mạng cốt lõi của E-xơ-ra là thúc đẩy cuộc phục hưng thuộc linh, tái lập sự vâng phục Luật Pháp Chúa và làm trong sạch đời sống đạo đức của cộng đồng sau nhiều năm tha hương (Breneman, 1993):
“Vì E-xơ-ra đã định tâm tra xét luật pháp của Đức Giê-hô-va, gìn giữ làm theo, và dạy dỗ những luật lệ cùng mạng lệnh trong Y-sơ-ra-ên.”
— E-xơ-ra 7:10
2. Cuộc Khủng Hoảng Hôn Nhân Bất Chính Và Nỗi Đau Đớn Thuộc Linh
Khi đến Giê-ru-sa-lem, E-xơ-ra bàng hoàng phát hiện các quan chức, thầy tế lễ và thường dân đã thỏa hiệp nghiêm trọng: họ kết hôn với các dân tộc ngoại giáo thờ thần tượng xung quanh (Xuất Ê-díp-tô Ký 34:10–16; Phục Truyền 7:1–5), làm ô uế “dòng dõi thánh” và đe dọa sự thuần khiết giao ước của tuyển dân (Clines, 1984).
Trước thực trạng đau lòng này, E-xơ-ra đã thể hiện nỗi đau đớn thuộc linh sâu sắc và tấm lòng tan vỡ trước mặt Chúa:
“Vừa nghe điều ấy, tôi liền xé áo tơi và áo lót, nhổ tóc và râu mình, rồi ngồi sững sờ kinh khiếp… Đến giờ dâng của lễ ban chiều… tôi quỳ gối xuống, giơ hai tay lên hướng về Giê-hô-va Đức Chúa Trời tôi mà thưa rằng: ‘Đức Chúa Trời tôi ôi! Tôi hổ thẹn, đỏ mặt, không dám ngước mắt lên cùng Ngài…’”
— E-xơ-ra 9:3, 5–6
3. Sáu Bài Học Thuộc Linh Cốt Lõi Về Sự Ăn Năn Thực Sự Và Vâng Lời Chúa
Phân đoạn E-xơ-ra 9:1–10:12 để lại sáu bài học sâu sắc cho Hội Thánh ngày nay về tinh thần ăn năn và kỷ luật thuộc linh (Miller, 2005):
- Mối quan hệ trái nghịch ý Chúa phải được giải thể: Khi một mối quan hệ hôn nhân vi phạm trực tiếp mệnh lệnh thánh khiết của Lời Chúa, việc dứt bỏ sự thỏa hiệp là điều bắt buộc để tái lập sự hiệp nhất với Đức Chúa Trời.
- Sự vâng phục Chúa đòi hỏi sự hy sinh cá nhân sâu sắc: Dù việc từ bỏ mối quan hệ bất chính gây đau đớn và xáo trộn, sự trung thành tuyệt đối với giao ước của Đức Chúa Trời phải luôn được đặt lên trên hết mọi tình cảm huyết thống thế gian (Lu-ca 18:29–30).
- Ăn năn thật sự là hành động dứt khoát chứ không chỉ là lời nói: Ăn năn theo Kinh Thánh không dừng lại ở sự hối hận cảm xúc suông, mà đòi hỏi những bước cải biến cụ thể và dứt khoát chấm dứt hành vi tội lỗi.
- Cần có tinh thần tan vỡ và hổ thẹn vì tội lỗi: Thay vì tìm cách bào chữa, hạ thấp chuẩn mực của Lời Chúa hay hợp thức hóa những sai phạm, cộng đồng đức tin cần có tinh thần đau buồn vì tội lỗi như E-xơ-ra và Sê-ca-nia (E-xơ-ra 10:2–3).
- Luôn có hy vọng phục hồi cho những tấm lòng biết ăn năn: Sê-ca-nia tuyên bố: “Về việc này, hãy còn có sự trông cậy cho Y-sơ-ra-ên” (E-xơ-ra 10:2). Chúa không bao giờ ngoảnh mặt làm ngơ trước tội lỗi, nhưng Ngài luôn sẵn lòng ban ân điển tha thứ và phục hồi khi con dân Ngài quyết tâm quay về.
- Phục hồi tinh thần kính sợ Lời Đức Chúa Trời: Chúng ta cần tái khám phá thái độ “run sợ vì lời của Đức Chúa Trời” (E-xơ-ra 9:4; 10:3; Truyền Đạo 12:13; 2 Cô-rinh-tô 5:11), bởi sự vâng phục trọn vẹn là con đường duy nhất dẫn đến sự bình an đời đời.
4. Lời Kêu Gọi: Vẫn Còn Hy Vọng Cho Mọi Tấm Lòng Biết Kính Sợ Đức Chúa Trời
Kinh Thánh khẳng định nguyên tắc bất biến: chúng ta sẽ gặt những gì mình đã gieo. Chúa Giê-su nhấn mạnh rằng mọi người đều phải đứng trước hai lựa chọn dứt khoát: ăn năn hoặc bị hư mất (Lu-ca 13:3). Dù hoàn cảnh có khó khăn đến đâu, hãy vững tin rằng ân điển Chúa luôn mở rộng, và “vẫn còn hy vọng cho Y-sơ-ra-ên” khi chúng ta hạ mình đầu phục Lời Ngài.
5. Bài Học Thuộc Linh Và Câu Hỏi Suy Ngẫm Thực Hành
- Tấm gương của E-xơ-ra trong việc “định tâm tra xét, gìn giữ làm theo và dạy dỗ Lời Chúa” (E-xơ-ra 7:10) thôi thúc bạn xây dựng kỷ luật tĩnh nguyện và học Kinh Thánh cá nhân như thế nào?
- Lời tuyên bố đầy đức tin “Về việc này, hãy còn có sự trông cậy…” (E-xơ-ra 10:2) đem lại sự an ủi và định hướng gì khi bạn đối diện với những thất bại thuộc linh trong quá khứ?
- Hội Thánh và gia đình bạn có thể làm gì cụ thể để giữ gìn sự thánh khiết trong hôn nhân và đời sống hằng ngày trước những trào lưu thỏa hiệp của xã hội hiện đại?
Tài Liệu Tham Khảo
- Breneman, Mervin (1993), Ezra, Nehemiah, Esther (The New American Commentary), Nashville, TN: Broadman & Holman, Vol. 10.
- Clines, David J.A. (1984), Ezra, Nehemiah, Esther (New Century Bible Commentary), Grand Rapids, MI: Eerdmans.
- Miller, Dave (2005), “Ezra’s Reformation and Hope for Israel”, Apologetics Press.
- Williamson, H.G.M. (1985), Ezra, Nehemiah (Word Biblical Commentary), Waco, TX: Word Books, Vol. 16.