Hiện tượng tụt huyết áp tư thế và tác động của trọng lực
Trong khi mọi người thường thích cảm giác lâng lâng thú vị sau khi chơi trò đu quay, thì cảm giác choáng váng khi đứng dậy đột ngột lại có thể khiến chúng ta hơi giật mình và lo lắng. Cảm giác chóng mặt mà bạn trải qua khi đứng dậy nhanh chóng là do lưu lượng máu được bơm lên não tạm thời bị sụt giảm. Bên trong cơ thể, bạn có một mạng lưới động mạch chính — trong đó động mạch lớn nhất xuất phát từ tim được gọi là động mạch chủ (aorta). Khi bạn ngồi xuống, động mạch chủ và các mạch máu ở vùng hông, chân của bạn bị gập lại ở nhiều vị trí. Khi bạn bật dậy thật nhanh, các mạch máu lớn đó duỗi thẳng ra (giống như một vòi nước tưới cây được mở thẳng), và trọng lực của Trái Đất sẽ kéo một lượng máu dồn nhanh về phía các ngón chân.
Thông thường, cơ thể con người phản ứng tức thì bằng cách co bóp mạch máu và đẩy máu qua hệ tuần hoàn với áp lực lớn hơn để thắng được lực hút của trọng lực. Nhưng nếu các cơ chế điều hòa huyết áp này chưa kịp đồng bộ (nhất là sau khi bạn đã ngồi yên một chỗ trong thời gian dài), huyết áp lên đầu sẽ không tăng kịp và bạn sẽ cảm thấy choáng váng trong vài giây.
Hệ thống cảm biến và phản xạ tự bảo vệ thông minh của cơ thể
Cảm giác chóng mặt thực chất chính là chiếc “chuông báo động” thông minh mà cơ thể gửi đến để nhắc bạn: hãy dừng lại nghỉ ngơi một chút cho đến khi lượng máu lên não bắt kịp với sự thay đổi vị trí đột ngột của cơ thể. Nếu lượng máu lên não bị chậm, bạn cũng có thể kèm theo cảm giác mờ mắt, suy nghĩ mơ hồ, bủn rủn tay chân hoặc thậm chí buồn nôn nhẹ. Những tín hiệu này nhắc nhở bạn nên ngồi xuống hoặc nằm nghỉ để máu dễ dàng hồi lưu về não bộ.
Nếu bạn phớt lờ những cảnh báo này và cố gượng đứng, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tự bảo vệ tối hậu bằng cách khiến bạn ngất xỉu — một phản xạ ép thân thể bạn phải nằm xuống sàn ngang tầm với tim, dù bạn có muốn hay không, nhằm bảo vệ não bộ khỏi bị tổn thương! Vì vậy, lần tới khi ngồi lâu, hãy nhớ đứng dậy từ tốn và chậm rãi nhé!
Được dựng nên cách diệu kỳ: Sự khôn ngoan của Đấng Tạo Hóa
Hệ thống tuần hoàn tự động điều áp và cơ chế phản xạ bảo vệ kỳ diệu của thân thể con người là một tuyệt tác thiết kế của Đấng Sáng Tạo. Đúng như tác giả Thi Thiên đã từng ngợi khen Đức Chúa Trời trong Thi Thiên 139:14 rằng: “Tôi cảm tạ Chúa, vì tôi được dựng nên cách đáng sợ lạ lùng. Công việc Chúa thật lạ lùng, lòng tôi biết rõ lắm.”