Nếu từng dạo chơi trong vườn nhà hay những hốc đá râm mát, bạn có thể đã bắt gặp một sinh vật nhỏ bé với thân mình tròn xoe nhưng lại sở hữu những chiếc chân dài lê thê gấp nhiều lần cơ thể. Ở nhiều nơi, người ta thường gọi sinh vật này bằng cái tên ngộ nghĩnh là “Granddaddy long-legs” (Ông nội chân dài). Thoạt nhìn, hầu hết mọi người đều sợ hãi tưởng rằng đó là một loài nhện độc. Thế nhưng, sinh vật kỳ thú này thực chất là gì và Đấng Tạo Hóa đã ban cho nó những thiết kế siêu việt nào?
1. “Ông Nội Chân Dài” Thực Chất Là Loài Sinh Vật Gì?
Tên gọi khoa học chính xác của sinh vật này là Harvestmen (thuộc bộ Chân dài Opiliones). Mặc dù cùng thuộc lớp Hình nhện (Arachnida) với 8 chiếc chân, Harvestmen hoàn toàn không phải là nhện:
- Cấu tạo cơ thể: Thân nhện luôn phân chia rõ rệt thành hai phần (đầu-ngực và bụng nối với nhau bằng một chiếc eo thắt nhỏ), trong khi thân của Harvestmen liền thành một khối tròn duy nhất.
- Vô hại với con người: Chúng hoàn toàn không có tuyến nọc độc, không có răng nanh sắc nhọn và không hề biết giăng tơ (không có tuyến tơ).
- Đôi mắt tí hon: Nhện thường có từ 6 đến 8 mắt, nhưng Harvestmen chỉ có đúng 2 mắt nhỏ xíu nằm trên một nốt u đen ở đỉnh đầu, hoạt động như chiếc kính viễn vọng nhạy bén giúp nhận diện chuyển động từ khoảng cách vài mét.
Hiện nay có khoảng 7.000 loài Harvestmen sinh sống trên toàn thế giới. Chúng là những “nhân viên vệ sinh” chăm chỉ của tự nhiên, ăn mọi thứ từ côn trùng nhỏ, ốc sên, giun đất, xác hữu cơ phân hủy cho đến các loại hoa quả rụng.
2. Kho Vũ Khí Phòng Thủ Độc Đáo: Từ Tuyến Xạ Đến Vũ Điệu Rung Rinh
Không có nọc độc và không thể giăng bẫy tơ, làm thế nào để sinh vật nhỏ bé này sinh tồn trước các loài chim, chuột và nhện săn mồi? Đức Chúa Trời đã trang bị cho chúng một loạt cơ chế tự vệ vô cùng tài tình:
- Tuyến xạ phòng thủ hôi thối: Ở phía trước cơ thể chúng có hai lỗ tuyến đặc biệt tiết ra chất dịch có mùi nồng nặc khó chịu. Bất kỳ kẻ săn mồi nào cố đớp lấy chú chân dài sẽ phải nhận ngay một ngụm chất đắng nghét khiến chúng vội vã nhả ra.
- Tập tính kết đàn và “vũ điệu rung rinh”: Vào mùa khô hoặc ban đêm, hàng trăm chú chân dài thường tụ tập lại thành một búi xù lông khổng lồ để bảo tồn độ ẩm và khuếch đại mùi xua đuổi kẻ thù. Khi bị quấy rầy, cả đàn đồng loạt rung lắc cơ thể điên cuồng (gọi là hiện tượng “bouncing”), tạo nên một ảo ảnh chuyển động mờ ảo làm hoang mang những kẻ săn mồi to lớn!
- Ngụy trang và giả chết: Một số loài còn khéo léo dán các mảnh vỏ cây, vụn rêu lên lưng để biến mất giữa môi trường xung quanh, hoặc nằm bất động giả chết khi gặp nguy hiểm.
3. Đôi Chân “Radar” Và Chiếc Máy Tạo Nhịp Thần Kinh Cơ Độc Lập
Điểm kỳ diệu nhất của Harvestmen chính là đôi chân siêu dài. Nếu cơ thể con người có tỷ lệ chân tương đương với sinh vật này, đôi chân của chúng ta sẽ dài tới 12 mét! Trong 4 cặp chân, cặp chân thứ hai dài nhất đóng vai trò như đôi ăng-ten cảm biến (radar) liên tục dò tìm thức ăn và cảnh báo nguy hiểm phía trước.
Đặc biệt, khi bị kẻ thù tóm lấy một chân, chú chân dài có thể chủ động ngắt lìa chiếc chân đó (hiện tượng tự cắt chi – autotomy) mà không bị chảy máu nhờ một van cơ tự động thắt chặt. Điều kỳ thú nhất là: chiếc chân bị đứt lìa vẫn tiếp tục nhảy múa và co giật liên tục từ vài phút đến cả một giờ đồng hồ!
Lý do là vì Đấng Tạo Hóa đã đặt một bộ tạo nhịp thần kinh cơ độc lập (pacemaker) ngay tại đốt chân trên cùng. Bộ tạo nhịp này liên tục phát xung thần kinh giúp cơ chân co duỗi nhịp nhàng hoàn toàn độc lập với bộ não! Chiếc chân co giật điên cuồng sẽ thu hút toàn bộ sự chú ý của kẻ săn mồi, giúp chú chân dài lặng lẽ tẩu thoát trên những chiếc chân còn lại.
4. Bằng Chứng Hóa Thạch Bác Bỏ Thuyết Tiến Hóa
Các nhà tiến hóa học đã tìm thấy những mẫu hóa thạch Harvestmen được bảo tồn nguyên vẹn trong các phiến đá cổ mà họ cho là có niên đại lên tới 400 triệu năm. Thế nhưng, họ buộc phải thừa nhận một sự thật bối rối: những mẫu hóa thạch cổ xưa này giống hệt các chú chân dài đang sống ngày nay đến từng chi tiết giải phẫu nhỏ nhất!
Suốt cái gọi là “400 triệu năm”, sinh vật này hoàn toàn không hề biến đổi hình thái (stasis). Chúng không tiến hóa từ bất kỳ loài nào thấp hơn và cũng không tiến hóa thành sinh vật nào khác. Vào Ngày Thứ Sáu của tuần lễ Sáng Tạo, Đức Chúa Trời đã dựng nên muôn loài sinh vật bò trên đất “tùy theo loại” (Sáng-thế Ký 1:24–25). Chú “ông nội chân dài” nhỏ bé chính là bằng chứng sống động minh chứng cho sự quan phòng chu đáo và sự khôn ngoan vô bờ bến của Đấng Sáng Tạo!