Trong thế giới sinh vật học, loài nhện vốn được biết đến là động vật thở bằng không khí sống trên cạn. Thế nhưng, Nhện chuông lặn (Argyroneta aquatica – còn gọi là nhện nước) lại là loài nhện duy nhất trên thế giới dành gần như trọn vẹn 100% vòng đời của mình để sinh sống, săn mồi, giao phối và nuôi con sâu dưới đáy nước. Làm sao một sinh vật thở bằng phổi sách lại có thể sống dưới nước? Bí mật nằm ở chỗ: nó tự chế tạo cho mình một “chiếc chuông lặn” bình dưỡng khí vô cùng hoàn hảo!
1. Loài Nhện Duy Nhất Sống Toàn Thời Gian Dưới Nước
Sinh sống trong các ao hồ nước ngọt tĩnh lặng tại châu Âu và châu Á, nhện chuông lặn phụ thuộc vào oxy khí quyển giống như mọi loài nhện khác. Tuy nhiên, thay vì sống trên cạn và chỉ lặn tạm thời, Chúa đã trang bị cho chúng những kỹ năng cơ sinh học phi thường để biến môi trường nước sâu thành ngôi nhà an toàn, che giấu chúng khỏi các loài chim săn mồi trên cạn.
2. Kỹ Nghệ Chế Tạo “Chiếc Chuông Lặn” Bằng Tơ Và Bọt Khí
Quy trình xây dựng “căn nhà bong bóng” dưới nước của nhện là một kỳ quan kỹ thuật:
- Đầu tiên, nhện nhả những sợi tơ đặc biệt không tan trong nước, đan dệt thành một chiếc kén hình vòm kiên cố được neo chặt vào các thân cây rong rêu thủy sinh.
- Tiếp theo, nhện trồi lên mặt nước, dùng lớp lông kỵ nước (Hydrophobic setae) mọc dày đặc trên bụng và chân sau để “bắt” lấy một bọt khí quyển lớn.
- Nó lặn xuống và giải phóng bọt khí vào bên trong chiếc vòm tơ. Sau nhiều lần vận chuyển, một buồng khí hình chuông lặn lấp lánh được hình thành, cho phép nhện chui vào sinh sống hoàn toàn khô ráo dưới nước!
3. Cơ Chế “Mang Nhân Tạo” Kỳ Diệu Giúp Nhện Thở Dưới Nước Suốt 24 Giờ
Chiếc chuông lặn không chỉ đơn thuần là nơi chứa khí dự trữ, mà các nhà khoa học đã khám phá ra rằng nó hoạt động như một “chiếc mang nhân tạo” (Physical gill):
Khi nhện hô hấp tiêu thụ oxy bên trong chuông, nồng độ oxy giảm xuống khiến oxy hòa tan trong nước tự động khuếch tán thẩm thấu qua màng tơ vào bên trong bong bóng khí, đồng thời khí cacbonic ($CO_2$) độc hại được khuếch tán ra ngoài môi trường nước. Nhờ cơ chế trao đổi khí vi diệu này, nhện có thể ở dưới nước liên tục hơn 24 giờ mà chỉ cần thỉnh thoảng trồi lên để bổ sung lượng khí nitơ bị thất thoát!
4. Bằng Chứng Thiết Kế Bất Khả Phân Đoạn Tôn Vinh Đấng Tạo Hóa
Một sinh vật thở bằng không khí muốn sống dưới nước bắt buộc phải có đồng thời: tơ chống nước, lông kỵ nước giữ bọt khí, bản năng kỹ thuật xây chuông và cơ chế trao đổi khí khuếch tán. Nếu thiếu bất kỳ một yếu tố nào trong số này, con nhện sẽ bị chết đuối ngay lập tức! Sự phức tạp bất khả phân đoạn này đập tan giả thuyết tiến hóa tích lũy ngẫu nhiên qua hàng triệu năm.
Đức Chúa Trời Toàn Năng đã thiết kế nên loài nhện nước với những khả năng đáng kinh ngạc trong Ngày thứ Sáu của Tuần lễ Sáng tạo: “Con nhện khéo léo nắm bắt bằng tay” (Châm Ngôn 30:28); “Đức Chúa Trời đã tạo nên… mọi loài bò sát trên mặt đất” (Sáng-thế Ký 1:25; Thi Thiên 104:24)!