1. Cáo Buộc Về Sự Mâu Thuẫn Ngữ Nghĩa Giữa Sách Giô-na Và Ma-thi-ơ 12:40
Sách Giô-na ghi lại rằng Đức Chúa Trời đã sắm sẵn một con “cá lớn” để nuốt Giô-na:
“Đức Giê-hô-va sắm sẵn một con cá lớn để nuốt Giô-na; Giô-na ở trong bụng cá ba ngày ba đêm.”
— Giô-na 1:17
Khoảng 800 năm sau, khi phán về biến cố này, Chúa Giê-su tuyên bố trong Phúc Âm Ma-thi-ơ:
“Vì như Giô-na đã ở trong bụng quái thú biển lớn (cá voi trong bản KJV) ba ngày ba đêm, thì Con Người cũng sẽ ở trong lòng đất ba ngày ba đêm như vậy.”
— Ma-thi-ơ 12:40
Dựa vào bản dịch King James Version (KJV) dùng từ “cá voi” (whale), một số nhà phê bình hoài nghi (tiêu biểu như Dennis McKinsey, 1995) vội vã kết luận rằng Kinh Thánh mâu thuẫn và Chúa Giê-su phạm sai lầm sinh học sơ đẳng khi đồng nhất cá và cá voi. Tuy nhiên, cáo buộc này hoàn toàn vô căn cứ khi được xem xét dưới lăng kính ngữ nghĩa học nguyên ngữ và bối cảnh lịch sử.
2. Ngữ Nghĩa Học Hy Lạp Và Hê-bơ-rơ: Thuật Ngữ Ketos Và Dahg Trong Bản Bảy Mươi (LXX)
Trong tiếng Hy Lạp Tân Ước, từ được Ma-thi-ơ sử dụng là ketos (kētos). Các từ điển Hy Lạp uy tín hàng đầu (Danker et al., 2000, tr. 544; Newman, 1971, tr. 100; Vine, 1952, tr. 209) đều định nghĩa ketos là “sinh vật biển khổng lồ”, “quái thú biển”, hoặc “loài cá khổng lồ”—chứ không giới hạn hẹp vào loài cá voi có vú theo sinh học hiện đại.
Đặc biệt, khoảng gần 300 năm trước Chúa Giê-su, các học giả Do Thái dịch bản Bảy Mươi (Septuagint – LXX) đã dùng chính từ Hy Lạp ketos này để dịch cụm từ tiếng Hê-bơ-rơ dahg gadol (“cá lớn / sinh vật biển lớn”) trong Giô-na 1:17. Cả hai thuật ngữ nguyên ngữ đều chỉ chung các loài thủy quái hoặc cá lớn nói chung (như cá voi nhà táng, cá nhám voi, hay các loài cá mập khổng lồ) hoàn toàn có khả năng nuốt trọn một con người (Lewis, 1976; Miller, 2003).
3. Hệ Thống Phân Loại Sinh Học Cổ Đại Khác Biệt Với Phân Loại Học Linnaeus Hiện Đại
Những người chỉ trích đã phạm lỗi ngụy biện quy chiếu niên đại (anachronistic fallacy) khi lấy hệ thống phân loại học của Carl Linnaeus vào thế kỷ 18 để phán xét văn bản Kinh Thánh cổ đại viết trước đó hàng ngàn năm. Kinh Thánh phân loại sinh vật theo môi trường sinh sống tự nhiên rất trực quan: loài bơi lội dưới nước, loài bay lượn trên trời, loài di chuyển trên cạn (Sáng Thế Ký 1:20–25; Lê-vi Ký 11). Việc xem mọi sinh vật lớn sống dưới nước là cư dân của biển cả là hoàn toàn chuẩn xác và logic theo văn hóa cổ đại (Lyons, 2009).
4. Ý Nghĩa Tiên Tri Về Dấu Lạ Giô-na Và Sự Phục Sinh Của Đấng Christ
Sự kiện Giô-na ở trong bụng cá ba ngày ba đêm không chỉ là một phép lạ lịch sử chứng minh quyền năng quan phòng tuyệt đối của Đấng Tạo Hóa, mà còn là dấu ấn tiên tri loại hình (typological prophecy) vĩ đại về Tin Lành cứu chuộc. Chính Đức Chúa Giê-su Christ đã dùng biến cố này để báo trước về sự chết, sự chôn và sự phục sinh vinh hiển của Ngài vào ngày thứ ba (Ma-thi-ơ 12:40; 1 Cô-rinh-tô 15:3–4)!
5. Bài Học Thuộc Linh Và Câu Hỏi Suy Ngẫm Thực Hành
- Làm thế nào việc tra cứu ngữ nghĩa nguyên ngữ (Hê-bơ-rơ và Hy Lạp) giúp bạn vững vàng trước những cáo buộc hoài nghi bề ngoài nhắm vào sự vô ngộ của Kinh Thánh?
- Biến cố Đức Chúa Trời sắm sẵn con cá lớn để bảo tồn và sửa phạt Giô-na nhắc nhở bạn điều gì về sự tể trị và ân điển kiên nhẫn của Chúa trên người phục vụ Ngài?
- “Dấu lạ Giô-na” về sự phục sinh của Đấng Christ đem lại nền tảng hy vọng và sự biến đổi ra sao cho đời sống đức tin của bạn mỗi ngày?
Tài Liệu Tham Khảo
- Danker, Frederick W., et al. (2000), Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG), 3rd ed., Chicago, IL: University of Chicago Press.
- Lewis, Jack P. (1976), The Gospel According to Matthew, Austin, TX: Sweet Publishing.
- Lyons, Eric (2009), “Did the Bible Writers Commit Biological Blunders?”, Reason & Revelation, 29[7]:49–55.
- McKinsey, Dennis (1995), The Encyclopedia of Biblical Errancy, Amherst, NY: Prometheus Books.
- Miller, Dave (2003), “Jonah and the ‘Whale’?”, Apologetics Press.
- Newman, Barclay M. (1971), A Concise Greek-English Dictionary of the New Testament, London: United Bible Societies.
- Vine, W.E. (1952), An Expository Dictionary of New Testament Words, Old Tappan, NJ: Revell.
- Wells, Steve (2012), Skeptic’s Annotated Bible.